Op de werkvloer is blootstelling aan gevaarlijke stoffen via de huid een serieus maar onderbelicht probleem. Hoewel werkgevers verplicht zijn om maatregelen te nemen om blootstelling te voorkomen, blijkt dat het in de praktijk lastig is om huidcontact helemaal uit te sluiten. Denk aan damp die neerdaalt op het gezicht, besmette oppervlakken die worden aangeraakt of verkeerd gebruikte handschoenen.
Huidcontact kan leiden tot huidaandoeningen, maar ook tot opname van schadelijke stoffen in het lichaam. Die opname kan bijdragen aan gezondheidsproblemen of zelfs overlijden. Jaarlijks overlijden in Nederland naar schatting drieduizend mensen als gevolg van beroepsmatige blootstelling aan gevaarlijke stoffen.
Beoordeling vaak lastig
In tegenstelling tot blootstelling via de lucht, bestaan er voor huidblootstelling geen wettelijke grenswaarden en geen standaard meetmethoden. Daardoor is het moeilijker om risico’s goed in kaart te brengen. Werkgevers zijn vaak afhankelijk van algemene inschattingen of standaardmaatregelen, zoals het dragen van handschoenen. Maar het kiezen van het juiste type handschoen, en het tijdig vervangen ervan, is van minstens zo belangrijk. Fouten daarin kunnen juist extra risico opleveren.
Ook zijn besmette werkoppervlakken een lastig te beheersen bron van huidcontact. Zelfs bij zorgvuldig gebruik van beschermende kleding kunnen werknemers in aanraking komen met schadelijke stoffen via oppervlakken waarop damp of stof is neergeslagen.
Wetgeving en praktijk lopen niet altijd gelijk
Volgens de Europese REACH-wetgeving moet bij elke geregistreerde gevaarlijke stof een veiligheidsinformatieblad (VIB) worden geleverd. Hierin staan instructies over veilig gebruik, waaronder het voorkomen van huidcontact. Bij grotere hoeveelheden stoffen moet bovendien een uitgebreid VIB worden meegeleverd, met extra informatie over blootstellingsscenario’s.
Maar uit recent onderzoek van het RIVM naar de bruikbaarheid van de informatie in het uitgebreide VIB blijkt dat deze informatie vaak onvolledig is. In veel gevallen ontbreken belangrijke details, zoals welke handschoenen precies nodig zijn, of hoe krachtig de ventilatie moet zijn. Ook kunnen bedrijven niet altijd beoordelen of de beschrijvingen in het VIB overeenkomen met hun eigen werksituatie. Hierdoor bestaat het risico dat medewerkers niet voldoende worden beschermd.
ECETOC TRA
Om blootstelling via de huid te beoordelen, worden in de praktijk verschillende modellen gebruikt. Eén van de modellen die onder REACH wordt erkend en ook in Nederland wordt toegepast, is het ECETOC TRA-model (European Centre for Ecotoxicology and Toxicology of Chemicals targeted risk assessment). Dit model is goed inzetbaar voor het inschatten van risico’s van huidblootstelling, al geldt ook hier dat niet alle mogelijke invloeden op de huidopname kunnen worden meegenomen. Het RIVM adviseert dan ook om modellen verder te verbeteren, zodat bijvoorbeeld ook de rest van de beschermende kleding en aanvullende omstandigheden beter worden meegenomen. De andere modellen die in het rapport worden onderzocht zijn RISKOFDERM, BEAT, dermal ART en MEASE.
Oproep tot betere informatie en communicatie
Het RIVM doet in zijn rapport verschillende aanbevelingen aan het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De belangrijkste is om de informatie in het uitgebreide VIB te verbeteren, zodat werkgevers betere keuzes kunnen maken voor beschermingsmaatregelen. Dat betekent onder andere dat leveranciers verplicht moeten worden om preciezere specificaties op te nemen, zoals het materiaal en de dikte van handschoenen.
Daarnaast pleit het RIVM voor betere communicatie in de keten: van producent tot eindgebruiker. Alleen als informatie op een duidelijke en volledige manier wordt doorgegeven, kunnen werkgevers hun werknemers goed beschermen.
Praktische oplossingen en bewustwording
Hoewel er veel nadruk ligt op regelgeving, kunnen ook praktische maatregelen veel opleveren. Denk aan gerichte trainingen voor medewerkers over veilig werken, het correct aan- en uittrekken van beschermingsmiddelen en goede handverzorging. Ook innovaties, zoals het ontwikkelen van veiligere producten met minder schadelijke stoffen, kunnen op termijn veel gezondheidswinst opleveren.
Trainingen en bewustwording zijn dan ook essentieel om risico’s van huidblootstelling te beperken. Veilig werken begint tenslotte met weten wat de gevaren zijn – en hoe je die effectief aanpakt.
