Het aantal meldingen van gevaarlijke consumentenproducten in de Europese Unie (EU) is in 2024 bijna verdubbeld ten opzichte van 2022. Dit blijkt uit een recent rapport van de Europese Commissie. Met deze stijging is een nieuw record bereikt. Vooral het aantal meldingen dat te maken heeft met chemische risico’s valt op. De cijfers komen uit het waarschuwingssysteem Safety Gate, waarin autoriteiten van dertig Europese landen meldingen doen over onveilige non-foodproducten die op de markt worden aangetroffen.
Wat is Safety Gate?
Safety Gate (voorheen RAPEX) is een systeem dat het mogelijk maakt om snel informatie uit te wisselen tussen EU-landen over producten die een ernstig risico vormen voor consumenten. Denk aan speelgoed, elektronica, sieraden en cosmetica. Wanneer een product als gevaarlijk wordt gemeld, kunnen andere landen passende maatregelen nemen, zoals het uit de schappen halen of het terugroepen van het product.
Chemische stoffen grootste boosdoener
In 2024 had maar liefst 49 procent van alle meldingen betrekking op chemische risico’s. Dat is bijna de helft van alle gevaarlijke producten die gemeld zijn via Safety Gate. Een veelgenoemde stof is BMHCA (voluit: 2-(4-tert-butylbenzyl)propionaldehyde). Deze stof werd veel aangetroffen in cosmetica, ondanks dat hij sinds maart 2022 verboden is op de EU-markt. BMHCA is onder andere schadelijk voor de voortplanting en kan huidirritatie veroorzaken.
Maar ook in andere producten werden schadelijke stoffen gevonden. Zo werd lood aangetroffen in het soldeermateriaal van elektronische apparaten en SCCP’s (korteketen-gechloreerde paraffines) in kabels. Beide stoffen zijn giftig en vormen risico’s voor zowel de gezondheid van de mens als voor het milieu.
Niet alleen chemie: ook risico op letsel
Hoewel chemische risico’s het meest werden gemeld, zijn er ook veel meldingen binnengekomen over producten die een risico op verwondingen vormen. Dit varieert van motorvoertuigen waarbij mechanische gebreken tot ongelukken kunnen leiden, tot speelgoed dat kinderen onvoldoende beschermt tegen bijvoorbeeld vallen of andere gevaren. Deze meldingen onderstrepen het belang van voortdurende controle en handhaving, ook op het gebied van fysieke veiligheid.
China vaak genoemd als herkomstland
Een opvallend detail uit het rapport is dat 40 procent van de gevaarlijke producten afkomstig is uit China. Als cosmetica buiten beschouwing wordt gelaten, loopt dit percentage zelfs op tot 61 procent. Dit benadrukt het belang van transparantie in de productieketen. Als het niet duidelijk is waar en hoe een product gemaakt is, wordt het lastiger om in te grijpen bij onveilige situaties. De Europese Commissie hamert daarom op betere samenwerking tussen landen en strengere eisen aan producenten, ook buiten de EU. Er zijn inmiddels nieuwe regels opgesteld om speelgoed dat in de EU wordt verkocht nog veiliger te maken. Het Europees Parlement en de Europese Raad bereikten hierover al een voorlopig akkoord, dat binnenkort formeel wordt goedgekeurd.
Toezicht en samenwerking essentieel
De forse toename in meldingen laat zien dat er nog veel werk aan de winkel is. Het rapport maakt duidelijk dat streng toezicht en snelle uitwisseling van informatie via systemen zoals Safety Gate cruciaal zijn. Ook benadrukt het de noodzaak van internationale afspraken en controles, zeker nu veel producten van buiten de EU komen.
Meer informatie is te vinden op de website van de Europese Commissie via: Safety Gate portaal [link: https://ec.europa.eu/safety-gate/#/screen/home].
Gebruikte bronnen:
Safety Gate:
https://ec.europa.eu/safety-gate/#/screen/pages/productSafetyLegislation
Nieuwe wetgeving EU:
