Wat zijn bitumendampen en waarom letten we op PAK’s?
Bitumen wordt warm verwerkt, en bij die hitte komen dampen en aerosolen vrij die je inademt. In die dampen zitten polycyclische aromatische koolwaterstoffen, kortweg PAK’s. Een deel daarvan is kankerverwekkend. De blootstelling werkt sluipend: je merkt het niet meteen, maar het stapelt zich op over de jaren. Juist daarom is het belangrijk om er structureel rekening mee te houden, ook al lijkt het op een drukke dag bijzaak.
De nieuwe EU-grenswaarde voor PAK’s
De Europese CMR-richtlijn (2004/37/EG) krijgt een zesde herziening met nieuwe grenswaarden voor onder andere PAK’s. De voorgestelde grenswaarde is laag: 0,00007 mg/m³, gemeten als benzo(a)pyreen. Voor een aantal zware-industriesectoren komt er een overgangsperiode van zes jaar met een tijdelijk hogere waarde, maar dakwerk staat niet op die lijst. De herziening doorloopt nu het Europese wetgevingsproces. Na definitieve vaststelling hebben lidstaten twee jaar om de regels in nationale wetgeving om te zetten.
PAK’s staan ook op de ZZS-lijst
PAK’s zijn niet alleen een arbo-onderwerp. Ze staan ook op de ZZS-lijst, de lijst met Zeer Zorgwekkende Stoffen die het RIVM bijhoudt. Daardoor komt er naast de bescherming van je mensen een tweede kant bij kijken: het milieu. Voor ZZS geldt een minimalisatieverplichting, gericht op het zoveel mogelijk voorkomen en beperken van emissies naar lucht, water en bodem.
Voor vaste installaties, denk aan asfaltcentrales en productielocaties, is dat streng geregeld: met emissiegrenswaarden, metingen en een rapportage die elke vijf jaar terugkomt. Werk je op het dak, dan val je niet onder die vergunningplichtige categorie, maar de algemene zorgplicht geldt wel. Voorkom dat stoffen onnodig in de leefomgeving terechtkomen, ga zorgvuldig met je materialen om en voer restanten netjes af.
Eén ding om niet te verwarren: er bestaat ook een REACH-restrictie op PAK’s, maar die is gericht op consumentenproducten en niet op dakbedekking. Het gaat hier dus om de bredere ZZS-aanpak, niet om die specifieke restrictie.
Wat betekent dit voor jou als dakdekker?
Kort gezegd: de aandacht voor PAK’s neemt toe en de regels worden scherper, zowel voor de gezondheid van je mensen als voor het milieu. Het is verstandig om nu al te weten welke producten je gebruikt, waar de dampen vrijkomen en welke maatregelen je neemt. Kun je dat laten zien, dan sta je sterk bij een controle en bescherm je je mensen.
Zo beperk je de blootstelling
De arbeidshygiënische strategie geeft de volgorde aan:
- Pak het bij de bron aan. Kijk of koude of zelfklevende verwerking een optie is, zodat er minder damp vrijkomt.
- Zorg voor afstand en frisse lucht. Werk zoveel mogelijk uit de damp en bovenwinds.
- Maak goede werkafspraken en wissel taken af om de blootstelling te spreiden.
- Gebruik passende adembescherming als sluitstuk, niet als eerste oplossing.
