De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) waarschuwt in een nieuw rapport voor de groeiende aanwezigheid van trifluorazijnzuur (TFA) in Nederlands drinkwater. Deze kleine PFAS-verbinding ontstaat onder meer bij de afbraak van PFAS-houdende producten. Het is afkomstig uit verschillende bronnen. Ondertussen adviseert het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) om TFA te classificeren als stof die mogelijk schadelijk is voor de vruchtbaarheid en het ongeboren kind.
Volgens de ILT komt er jaarlijks minimaal 21.000 kilo TFA vrij door het gebruik van PFAS-houdende gewasbeschermingsmiddelen. TFA breekt niet af in het milieu, spoelt makkelijk uit en verplaatst zich snel, waardoor het een steeds groter risico vormt voor grondwater, oppervlaktewater, drinkwater en de bodem. Drinkwater voldoet weliswaar aan de wettelijke normen, maar water gemaakt van oppervlaktewater bevat meestal al meer PFAS dan de richtwaarde die het RIVM adviseert, grotendeels door TFA. Als er niets verandert overschrijdt binnen twintig jaar ook het diepe grondwater de RIVM-advieswaarde. Zuiveren is ingewikkeld en kostbaar: gangbare technieken verwijderen TFA amper uit drinkwater, en de kosten voor drinkwaterzuivering lopen op tot miljarden.
Niet alleen uit de landbouw
TFA komt niet uitsluitend uit pesticiden. De stof wordt ook gebruikt als proceshulpstof in de farmaceutische industrie en bij de productie van verf, en ontstaat als afbraakproduct van koudemiddelen uit airconditioningsystemen. ECHA adviseert inmiddels om TFA te classificeren als toxisch, persistent en mobiel, en als stof die mogelijk schadelijk is voor de vruchtbaarheid en het ongeboren kind. Als de Europese Commissie dit advies overneemt, komt TFA in de Europese CLP-wetgeving voor indeling en etikettering terecht.
Wat betekent dit voor bedrijven?
TFA valt in Nederland al onder de Zeer Zorgwekkende Stoffen, waarvoor een minimalisatieplicht geldt: emissies naar lucht en water moeten naar nul, of anders zoveel mogelijk omlaag. Bedrijven moeten dus al in kaart brengen waar TFA in hun processen ontstaat of vrijkomt, en emissies naar lucht en water beperken.
Een formele EU-classificatie zou daar wel iets aan toevoegen. Neemt de Europese Commissie het ECHA-advies over, dan komt TFA in de CLP-verordening terecht. Dit kan leiden tot strengere grenswaarden of verplichte aanpassingen aan veiligheidsinformatiebladen en etikettering. Ook kan het advies gewicht in de schaal leggen bij het al langer lopende Europese voorstel voor een breed PFAS-verbod.
