Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen (PGS)

Evaluatie van de effectiviteit van PGS-richtlijnen voor gevaarlijke stoffen

In de Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen (PGS) worden de beste beschikbare technieken (BBT) beschreven voor verschillende toepassingen met gevaarlijke stoffen. Deze publicatiereeks dient als handreiking voor bedrijven die gevaarlijke stoffen produceren, transporteren, opslaan of gebruiken, maar ook voor overheden die toezicht houden op en vergunningen verlenen aan deze bedrijven. Een PGS-richtlijn is een document dat de veilige opslag en bijbehorende activiteiten met gevaarlijke stoffen beschrijft. Het bevat de belangrijkste risico’s voor de veiligheid van werknemers, de omgeving en de brandveiligheid, evenals de mogelijke gevolgen voor rampenbestrijding. Ook wordt de relatie met wet- en regelgeving benoemd en worden doelen geformuleerd om de risico’s te beheersen en negatieve effecten voor mens en milieu te beperken. Gebruikers van PGS-richtlijnen, zoals installateurs, exploitanten, adviesbureaus, fabrikanten, vergunningverleners, toezichthouders en veiligheidsregio’s, kunnen uit deze documenten opmaken welke maatregelen nodig zijn voor een veilig gebruik van gevaarlijke stoffen. De richtlijnen worden opgesteld door de PGS-organisatie in samenwerking met werkgroepen die input krijgen van diverse gebruikers. 

Doel- en vraagstelling van het onderzoek 

Het doel van dit onderzoek is om na te gaan in hoeverre de PGS-richtlijnen bijdragen aan een veilige omgang met gevaarlijke stoffen. Daarbij wordt onderzocht of de middelen goed worden besteed en hoe de inzet van middelen en mensen zich verhoudt tot de opbrengsten. De volgende hoofdvragen staan centraal: 

  • Welke (gebruiks-)waarde levert de inspanning van IenW (en de PGS-organisatie) op voor de gebruikers van PGS richtlijnen? 
  • Draagt dit bij aan het vergroten van de veiligheid bij het werken met gevaarlijke stoffen? 
  • Wordt het budget aan de PGS-organisatie nuttig en verantwoord besteed? 

Onderzoeksmethodologie 

De effectiviteit van de PGS-richtlijnen is beoordeeld aan de hand van vijf thema’s: Aard van de kennis, Afhankelijkheid van de kennis, Betrouwbaarheid en voorspelbaarheid, Kosten en economisch belang en Doelbereiking. 

Het onderzoek bestond methodisch uit drie onderdelen: 

  • Deel A: Afbakening en opzet van een vragenlijst 
  • Deel B: Interviews en opstellen van werkhypotheses 
  • Deel C: Werksessie en verzamelen van aandachtspunten 

Beantwoording van de hoofdvragen 

Hoofdvraag 1: Welke (gebruiks-)waarde levert de inspanning van IenW (en de PGS-organisatie) op voor de gebruikers van PGS richtlijnen? 

Uit het onderzoek blijkt dat de PGS-richtlijnen een waardevol instrument zijn voor de gebruikers. De richtlijnen sluiten goed aan bij de principes van BBT en zorgen voor een eenduidige toepassing hiervan, wat de noodzaak voor extra middelen en discussies vermindert. Hoewel de relatief lange tijd die het kost om een PGS-richtlijn op te stellen een uitdaging vormt, dragen de richtlijnen bij aan de voorspelbaarheid en acceptatie van vergunningverlening en toezicht. 

Hoofdvraag 2: Draagt dit bij aan het vergroten van de veiligheid bij het werken met gevaarlijke stoffen? 

De PGS-richtlijnen dragen bij aan de veiligheid door risicobeheersing via BBT-maatregelen. Ontbreken van de richtlijnen zou leiden tot een gebrek aan inzicht in risico’s en een kader om maatregelen te beoordelen. Het consensusmodel voor de totstandkoming van de richtlijnen draagt bij aan draagvlak en vertrouwen, hoewel het soms inhoudelijke concessies met zich meebrengt. Over het algemeen wordt de veiligheid niet in gevaar gebracht door deze concessies. 

Hoofdvraag 3: Wordt het budget aan de PGS-organisatie nuttig en verantwoord besteed? 

Het budget voor de PGS-organisatie wordt nuttig en verantwoord besteed. De richtlijnen zijn waardevol voor gebruikers en dragen significant bij aan de veiligheid. De PGS-organisatie zorgt voor de totstandkoming en het beheer van de richtlijnen en is verantwoordelijk voor het bereiken van de doelen. Verbeterpunten zijn onder andere een betere balans tussen toegankelijkheid, leesbaarheid en vindbaarheid van de informatie, en meer handvatten voor niet-frequente gebruikers van de richtlijnen. 

Conclusie en aanbevelingen 

De PGS-richtlijnen zijn effectief in het bevorderen van de veiligheid bij het werken met gevaarlijke stoffen. Ze bieden duidelijke waarde voor gebruikers en dragen bij aan risicobeheersing en voorspelbaarheid. Hoewel er uitdagingen zijn, zoals de lange ontwikkeltijd en de noodzaak voor betere toegankelijkheid van informatie, wordt het budget voor de PGS-organisatie over het algemeen nuttig en verantwoord besteed. 
 
Om de praktische toepasbaarheid van de PGS-richtlijnen te verbeteren, wordt aanbevolen een overzicht van maatregelen toe te voegen, zodat minder ervaren gebruikers hierop kunnen terugvallen. De digitale versies van de nieuwe PGS-stijl bevatten al dergelijke overzichten. Het is belangrijk om in de richtlijnen expliciet duidelijk te maken waarom arbeidsveiligheid en transportveiligheid niet volledig in de PGS-richtlijnen kunnen worden beschouwd vanwege hun verschillende juridische insteek. Daarnaast moet bij het opstellen van de Terms of Reference voor het aanpassen van een PGS-richtlijn de balans in de samenstelling van de PGS-werkgroep transparant worden gemaakt. Inzicht in de achtergrond en de uitgangspunten van de risicoafweging kan het draagvlak en vertrouwen vergroten, en de PGS-website moet deze informatie eenvoudig ontsluiten. Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen de kosteneffectiviteit van de PGS-organisatie en die van de beschreven BBT.

Hoewel de kosteneffectiviteit van de organisatie niet ter discussie staat, is het belangrijk om duidelijk te maken hoe kosteneffectiviteit is meegenomen in de totstandkoming van de richtlijnen en hoe dit mag worden meegenomen in de toepassing ervan. Tot slot, naast doelvoorschriften, is het uitwerken van een lijst van eenduidige middelvoorschriften gewenst. Een stroomschema dat doelvoorschriften en maatregelen combineert, kan dit ondersteunen. Het is essentieel dat deze producten worden gebruikt als hulpmiddelen zodat de kerngedachte achter de PGS-richtlijnen niet wordt ondermijnd en de volledige mogelijkheden die de PGS bieden benut blijven. 

Wil jij ook de volledige mogelijkheden van de PGS benutten?

En zeker weten dat je voldoet aan de richtlijnen om incidenten te voorkomen? Of heb je verdere vragen over de PGS richtlijn? Wij helpen je graag op weg! Het Toxic team en ons netwerk aan adviseurs staan voor je klaar via toxic@sdu.nl, 070 – 378 01 62 of via het contactformulier

Deel op social media:

Whitepaper: Impactvolle veiligheidscommunicatie: Hoe veilig gedrag te stimuleren en organiseren

Misschien ook interessant voor jou.

Blijf als veiligheidsprofessional op de hoogte van de laatste ontwikkelingen.